معنی سمن در دهخدا

سمن

سمن

  • سمن. [س َ م َ] (اِ) گل سه برگ را گویند، یعنی گیاهی و رستنیی هست که آنرا سه برگه میگویند. گل آن است و آن مدور وصدبرگ و یاسمنی رنگ میباشد. و بعضی گویند گلی باشد پنج برگ و سفید و خوشبوی که آنرا و شیر خوانند. (برهان). گل سفید خوشبو که سه برگ دارد. بعضی بسرخی مایل باشد. (فرهنگ رشیدی). نام گلی است سپید و خوشبوی. (صحاح الفرس) (غیاث). گلی است خوشبو و سپید و آنرا یاسمن و یاس نیز گویند. (آنندراج). گل سه برگه و یاسمین و بضم سین هم آمده است. (ناظم الاطباء):

    اکنون فکنده بتی از ترک تا یمن

    یک چند گاه زیر پی آهوان سمن.

    دقیقی.

    آسمان خیمه زد از بیرم و دیبای کبود

    میخ آن خیمه ستاک سمن و نسرینا.

    کسایی.

    بنفشه گل و نرگس و ارغوان

    سمن شاخ وسنبل بدیگر کران.

    فردوسی.

    بوستانی است روی کودک من

    واندر آن بوستان شکفته سمن.

    فرخی.

    تا نماند به گلاب آن عرق مرزنگوش

    تا نماند به سمن بوی و بر سیسنبر.

    فرخی.

    جویش پر از صنوبر و کوهش پر از سمن

    راغش پر از بنفشه و باغش پر از بهار.

    منوچهری.

    تا همی خوانی تو اشعارش، همی خایی شکر

    تا همی گویی تو ابیاتش، همی بویی سمن.

    منوچهری (دیوان چ دبیرسیاقی ص 72).

    به زیر سرخ عقیقش سپید و نرم حریر

    یکی چوبرگ شقایق یکی چو برگ سمن.

    لامعی.

    برگ و خس و خار پیش خر کن

    شمشاد و سمن ترا و نسرین.

    ناصرخسرو.

    از نهیب دی سمن چون در چمن گستاخ شد

    تن ضعیف و عمر کوتاه و جگر سوراخ شد.

    عبدالواسع جبلی.

    خدمت زلف و رخ کند از پی سنبل و سمن

    شانه در آن مربعی آینه در مدوری.

    خاقانی.

    ارغوان و سمن برابر بید

    رایتی برکشید سرخ و سپید.

    نظامی.

    سمن ساقی و نرگس جام در دست

    بنفشه در خمار و سرخ گل مست.

    نظامی.

    اگر بد کنی چشم نیکی مدار

    که گر خار کاری سمن ندْروی.

    ابن یمین.

    - امثال:

    آنقدر سمن هست که یاسمن گم است.

    رجوع به امثال و حکم دهخدا شود.

    || به معنی رخساره:

    ز سنبل کرد بر گل مشک بیزی

    ز نرگس بر سمن سیماب ریزی.

    نظامی.

    || بمجاز به معنی سفید:

    بسی خواهرانند بر راه رز

    سیه موزگان و سمن چادران.

    منوچهری.

    - بنفشه گرد سمن دمیدن، کنایه از کنار رخسار موی درآوردن است:

    برخسارگان چون سهیل یمن

    بنفشه دمیده بگرد سمن.

    فردوسی.

  • سمن. [س َ] (ع اِ) در عربی مطلق روغن را گویندعموماً و روغن گاو را خصوصاً. (برهان). روغن و روغن گاو و گوسفند. ج، سمون. (مهذب الاسماء). روغن. (السامی). روغن گاو و غیره. (غیاث). || شیره. (السامی) (مهذب الاسماء).

  • سمن. [س َ] (ع مص) تر کردن طعام بر روغن. || طعام چرب خورانیدن قوم را. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء).

  • سمن. [س ِ م َ] (ع اِمص) فربهی. (غیاث) (دهار) (ناظم الاطباء). || چربی. (ناظم الاطباء). || (مص) فربه شدن. (آنندراج) (ترجمان القرآن ترتیب عادل بن علی).

بخش پیشنهاد معنی و ارسال نظرات
جهت پیشنهاد معنی لطفا وارد حساب کاربری خود شوید. در صورتی که هنوز عضو جدول یاب نشده اید از اینجا ثبت نام کنید
امتیاز شما به نتایج جستجوی سمن در سایت جدول یاب:
معنی این واژه در بانک های دیگر
  • سمن (فرهنگ معین): (س مَ) [ع.] (اِمص.) فربهی، چاقی.
  • سمن (نام های ایرانی): دخترانه، یاسمن، رازقی، یاسمن
  • سمن (عربی به فارسی): کف , حباب , چربی بالن وسایرپستانداران دریایی , چاق شدن , چربی اوردن , هایهای گریستن , باصدا گریستن , الچروبه , بلدرچین , وشم , بدبده , شانه خالی کردن , از میدان دررفتن , ترسیدن , مردن , پژمرده شدن , لرزیدن , بی اثر بودن , دلمه شدن
  • سمن (فرهنگ عمید): یاسمین
  • سمن (حل جدول): چاق وفربه، چاقی
  • سمن (مترادف و متضاد زبان فارسی): یاسمن، یاسمین، شبدر
  • سمن (واژه پیشنهادی): نام اختصاری سازمان های مردم نهاد
  • سمن (گویش مازندرانی): اسب زرد، سیمان
  • سمن (فرهنگ فارسی هوشیار): فربهی، چاقی
  • سمن (فرهنگ پهلوی): نام گلی است، یاسمین