معنی روشنی در دهخدا

روشنی

روشنی

  • روشنی. [رَ / رُو ش َ] (حامص) روشنایی. مرادف تاب و فروغ و ضیاست. (از آنندراج). تاب و روشنایی و تابناکی. (ناظم الاطباء). ضیاء. سناء. (ترجمان القرآن). فروغ. فروز. نور. پرتو. شِرق. شَرق. بهر. ضوء. ضیا. ضیاء. سنا. (یادداشت مؤلف). مقابل تاریکی:

    چه مردی بدو گفت با من بگوی

    سوی روشنی آی وبنمای روی.

    فردوسی.

    به سنگ اندرآتش ازو شد پدید

    کزو روشنی در جهان گسترید.

    فردوسی.

    شهنشه بدان روشنی بنگرید

    به یکسو دهی خرم آمد پدید.

    فردوسی.

    بناز گفتمش ای ماهروی غالیه موی

    که ماه روشنی از روی تو ستاند وام.

    فرخی.

    تا بیاید آسمان را تیرگی و روشنی

    تا بیاید اختران را اجتماع و افتراق.

    منوچهری.

    شد روشنی از روز و سیاهی ز شبم

    اکنون نه شبم شب است و نه روزم روز.

    منوچهری.

    ور همی آتش فروزد در دل من گو فروز

    شمع را چون برفروزی روشنی پیدا کند.

    منوچهری.

    پر نورو صور شد ز شما خاک ازیرا

    مایه ٔ صور و روشنی و کان ضیایید.

    ناصرخسرو.

    بر ره دین حق تو پیش از صبح

    خوش همی رو به روشنی مهتاب.

    ناصرخسرو.

    جان تو چون افکند این جوشنت

    کی بدهد جوشنت این روشنی.

    ناصرخسرو.

    که دانست کز نور خورشید گیرد

    همه روشنی ماه و برجیس و کیوان.

    ناصرخسرو.

    گر عکس تیغ تو به هوا روشنی دهد

    ارواح کشتگان بود اندر هوا فکار.

    ازرقی هروی (از آنندراج).

    برگذر زین سردسیر ظلمت اینک روشنی

    درگذر زین خشکسال آفت اینک گلستان.

    خاقانی.

    از روشنی کنون نزدی کس بدو مثل

    گر درضمیر تو نشدی مضمر آفتاب.

    خاقانی.

    روز به یک قرصه چو خرسند گشت

    روشنی چشم خردمند گشت.

    نظامی.

    مهره کش رشته ٔ باریک عقل

    روشنی دیده ٔ تاریک عقل.

    نظامی.

    تافت زآن روزن که از دل تادل است

    روشنی کو فرق حق و باطل است.

    مولوی.

    پاکیزه روی را که بود پاکدامنی

    تاریکی از وجود بشوید به روشنی.

    سعدی.

    شمعی که بود ز روشنی دور

    ندهد به چراغ دیگری نور.

    امیرخسرو دهلوی.

    تا چشم ترم روشنی روز نشوید

    در خنده به صد سحر نشاند سحرم را.

    ظهوری ترشیزی (از آنندراج).

    صائب دلم پیاده شد از روی گرم چرخ

    شمع لئیم روشنی از خانه می برد.

    صائب (از آنندراج).

    - روشنی بخش، نوربخش. روشنایی ده. که نور و روشنی دهد. که روشنایی بخشد. (از یادداشت مؤلف).

    - چشم روشنی، رفتن پیش کسی و تبریک گفتن بدو بسبب رسیدن مسافری یا بدنیا آمدن نوزاد یا بخاطر ازدواج و جز آن.

    - || کادو. چیزی که به عنوان تعارف و خوشامد برای کسانی که تازه عروسی کرده یا فرزندی آورده یا فی المثل خانه ای خریده اند می برند. (فرهنگ لغات عامیانه). هدیه ای که برای نوزاد یا مسافر یا عروس و داماد و مانند آنها برند. و رجوع به ماده ٔچشم روشنی شود.

    - خانه روشنی، افاقه گونه ای که پیش از مرگ به میرنده دست دهد. خانه روشن کردن. و رجوع به ترکیب خانه روشن کردن در ذیل روشن کردن شود.

    || صفا. صفوت. صفاء. لطافت. مقابل کدورت. مقابل تیرگی چنانکه در آب و هوا و جز آن. (یادداشت مؤلف):

    بدین خرمی جهان بدین تازگی بهار

    بدین روشنی شراب بدین نیکویی نگار.

    فرخی.

    هوا را بود روشنی و لطیفی

    زمین را بود تیرگی و گرانی.

    فرخی.

    پس تیرگی روشنی گیرد آب

    برآید پس از تیره شب آفتاب.

    اسدی.

    طبیب ازآب (بول) هفت چیز جوید: یکی رنگ دوم قوام و سوم روشنی و تیرگی... (ذخیره ٔ خوارزمشاهی).

    کاری از روشنی چو آب خزان

    یاری از خرمی چو باد بهار.

    خاقانی.

    اگر چشمه روشن بود به تیرگی جویها زیان ندارد و اگر چشمه تاریک بود به روشنی جوی هیچ امید نباشد. (تذکره الاولیاء عطار). || رقت، مقابل غلظت. (یادداشت مؤلف). || طراوت. شادابی. آبداری. (دهار). شفافی. (یادداشت مؤلف):

    ازآنکه بودم در روشنی چو تیغ خطیب

    نمی کنند سوی من به هیچگونه خطاب.

    جمال الدین اصفهانی.

    || صفو. صفاء. (منتهی الارب). صفای دل. پاکی. راستی. یک رویی:

    همه روشنی مردم از راستی است

    زتاری و کژی بباید گریست.

    فردوسی.

    جهانی سراسر مرا شد رهی

    مرا روشنی هست و هم فرهی.

    فردوسی.

    جهانی سراسر شد او را رهی

    که باروشنی بود و بافرهی.

    فردوسی.

    کار مردان روشنی و گرمی است

    کار دونان حیله و بیشرمی است.

    مولوی.

    || بداهت. وضوح. عیانی. آشکار بودن. صراحت. مقابل ابهام. (از یادداشت مؤلف):

    تامگر از روشنی رای تو

    سر نهم آنجا که بود پای تو.

    نظامی.

    || سفیدی. سپیدی. (یادداشت مؤلف). || (اِ) نشان و علامت. || رسم. || فولاد جوهردار. (از ناظم الاطباء). سه معنی اخیر در جای دیگر دیده نشد.

بخش پیشنهاد معنی و ارسال نظرات
جهت پیشنهاد معنی لطفا وارد حساب کاربری خود شوید. در صورتی که هنوز عضو جدول یاب نشده اید از اینجا ثبت نام کنید
امتیاز شما به نتایج جستجوی روشنی در سایت جدول یاب:
معنی این واژه در بانک های دیگر
  • روشنی‌ (فارسی به انگلیسی): Clarity, Clearness, Light, Lightness, Lucidity, Perspicuity, Specificity, Sunniness, Vividness
  • روشنی (سخن بزرگان): زن اگر موافق باشد رحمت الهی و در غیر این صورت، بلای آسمانی است.
  • روشنی (فارسی به عربی): توضیح، لمعان، وضوح
  • روشنی (فرهنگ عمید): روشنایی، فروغ، نور،
  • روشنی (حل جدول): فروغ
  • روشنی (مترادف و متضاد زبان فارسی): پرتو، تابش، درخشش، روشنایی، رونق، شعاع، صراحت، ضیا، فروغ، وضوح
  • روشنی (واژه پیشنهادی): سنا